Dyskryminacja w pracy może dotknąć każdego pracownika - ze względu na płeć, wiek, narodowość, religię, kolor skóry czy poglądy polityczne. Warto jednak wiedzieć, że przepisy prawa kategorycznie jej zabraniają, a każda osoba, która przez nią ucierpiała, może złożyć pozew w sądzie. Żaden współpracownik ani pracodawca nie może sprawić, że będziemy czuli się pomijani w pewnych kwestiach tylko ze względu na to, czy jesteśmy starsi, czy młodsi, a może mamy zagraniczne korzenie.

Mimo wszystko jednak dyskryminacja w pracy jest stale obecna i oprócz wymienionych czynników dotyczy także również pracowników zatrudnionych w innym wymiarze niż pełny etat lub na podstawie innej umowy.

Najczęściej dyskryminuje się pracowników ze względu na wiek oraz płeć. Jak temu przeciwdziałać? Kiedy możemy walczyć o swoje prawda?

Dyskryminacja w pracy - rodzaje

Na początku warto podkreślić, że prawo zabrania zarówno dyskryminacji bezpośredniej, jak i pośredniej. Jak wygląda ta różnica?

Dyskryminacja bezpośrednia polega na gorszym traktowaniu osób ze względu na pewne kryteria i robieniu to w sposób całkowicie jawny. Przykłady często możemy zauważyć na przykład w ogłoszeniach o pracę. Nierzadko na stanowisko asystenta zarządu poszukiwana jest młoda kobieta, niejednokrotnie można się również spotkać ze stwierdzeniami “jesteśmy młodym zespołem, poszukujemy młodych, ambitnych ludzi”. Dyskryminacją bezpośrednią cechują się również firmy, w których kobiety zarabiają więcej niż mężczyźni, niezależnie od kompetencji, ale właśnie od płci, czy osoby młodsze otrzymują zaproszenia na szkolenia, a pomija się osoby starsze, widząc w nich (niesłusznie!) mniejszy potencjał.

Z kolei dyskryminacja pośrednia działa w nieco ukryty sposób. Przepisy w firmie teoretycznie nie zawierają niczego dyskryminującego kogokolwiek, jednak prawda okazuje się inna. Przykładowo w firmie odrębne przepisy dotyczą osób zatrudnionych na umowę zlecenie, a przepisy te są mniej korzystne niż w przypadku innych umów. Teoretycznie nic w tym złego, jednak w praktyce umowy zlecenia są zawierane tylko ze starszymi pracownikami. Wniosek nasuwa się więc sam.

Jak przejawia się dyskryminacja w pracy?

Powyżej przedstawiliśmy już kilka przykładów dyskryminacji. Jak jeszcze może przejawiać się dyskryminacja w pracy? Z pewnością należy zaznaczyć, że dotyczy ona nie tylko pracowników już zatrudnionych, lecz także osób ubiegających się o pracę. Często na rozmowie kwalifikacyjnej pracodawcy pytają kobiet, czy mają w planach urodzenie dziecka, co tłumaczą tym, że cenią sobie dyspozycyjność. Zazwyczajpo tym, jak dowiadują się, że kobieta ma takie plany, ma miejsce negatywna odpowiedź na aplikację lub firma po rekrutacji w ogóle nie odzywa się już do kandydata.

Krótko wspomnieliśmy również o szkoleniach, w których często pomijane są osoby starsze. Podobnie jest również z premiami. Z jakichś powodów niektórzy pracodawcy uważają, że rozwój kariery kończy się na pewnym etapie i nie inwestują w rozwój wieloletnich pracowników. Należy mieć świadomość, że każdy ma prawo do samorozwoju, bez względu na wiek i nikt nie może nam wmówić, że jest inaczej!

Art. 183b Kodeksu pracy

§ 1. Za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu, z zastrzeżeniem § 2–4, uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, którego skutkiem jest w szczególności:

1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,

2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,

3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe

– chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.

 

Dyskryminacja w pracy a płeć, czyli molestowanie

Molestowanie seksualne jest jedną z form dyskryminacji. Kodeks pracy definiuje ją następująco: Dyskryminowaniem ze względu na płeć jest także każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (art. 183a § 6). Wszelkie uwagi na temat naszego wyglądu, ciała, niepoprawne gesty czy plakaty eksponujące nagość są przejawami molestowania.

Czy mobbing to dyskryminacja w pracy?

Za inną formę dyskryminacji uważa się również mobbing. Jest on procesem długotrwałym, który ma na celu upokarzanie pracownika, ośmieszanie czy odsuwanie go od innych osób pracujących w firmie. Takie zachowania często sprawiają, że pracownik, który jest ofiarą mobbingu, wpada w depresję lub zanacznie podupada na zdrowiu.

Dyskryminacja w pracy - co robić?

Zanim oskarżymy współpracownika czy pracodawcę o dyskryminację, zastanówmy się nad kilkoma czynnikami, np. czy wszyscy na określonym stanowisku są traktowani w ten sam sposób, czy występuje dyskryminacja pośrednia lub czy przepisy są zgodne z obowiązującym prawem. Początkowo warto zebrać dowody i udać się z nimi do pracodawcy, kadr czy do innych zaufanych osób w firmie. Jeżeli nie uda się wyjaśnić sytuacji w ten sposób, można wystąpić na drogę sądową. W tym czasie jesteśmy chronieni i pracodawca nie może rozwiązać naszej umowy.