Poradnik Pracownika

Oświadczenie o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem - uprawnienia

Rodzice podejmujący zatrudnienie na podstawie umowy o pracę powinni być świadomi swoich uprawnień. W Kodeksie pracy określone zostały rodzaje prac, których pracodawca nie może zlecić, jeśli pracownik opiekujący się dzieckiem nie wyrazi na nie zgody. Przekonaj się, kiedy warto przekazać przełożonemu oświadczenie o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem!

Uprawnienia rodziców wychowujących dziecko do 14. roku życia

Pracownik sprawujący opiekę nad dzieckiem, które nie ukończyło 14. roku życia, może wykorzystać zwolnienie od pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym. Uprawnienie to wynika z art. 188 Kodeksu pracy (dalej jako kp).

Pobierz wzór oświadczenia o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem w formacje PDF i DOCX!

Do pobrania:

pdf
Oświadczenie w sprawie korzystania z uprawnień związanych z rodzicielstwem.pdf druk do ręcznego wypełnienia
docx
Oświadczenie w sprawie korzystania z uprawnień związanych z rodzicielstwem.docx druk do ręcznego wypełnienia

Aby skorzystać z takiego przywileju, należy złożyć u pracodawcy odpowiedni wniosek – przełożony powinien zgodzić się na zwolnienie od pracy we wskazanym przez pracownika terminie. Odmowa udzielenia takiego wolnego będzie zasadna jedynie w przypadku, gdy nieobecność zatrudnionego znacznie zakłóca organizację pracy w zakładzie. W pierwszym wniosku złożonym w danym roku pracownik wskazuje, czy opiekę nad dzieckiem chce wykorzystać w dniach, czy w godzinach.

Wymiar wspomnianego zwolnienia od pracy nie jest uzależniony od liczby wychowywanych dzieci – w przypadku posiadania więcej niż jednego dziecka liczba dni wolnego nie ulega zwiększeniu.

W przypadku zatrudnienia na część etatu wymiar zwolnienia należy przeliczyć proporcjonalnie do wymiaru etatu pracownika.

Dni wolne z tytułu opieki nad dzieckiem może wykorzystać każdy z rodziców. Podział zwolnienia jest możliwy – wtedy zarówno matce, jak i ojcu (lub opiekunowi) zostanie przyznane po 8 godzin lub jednym dniu wolnym.

Za czas zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, które naliczane jest z uwzględnieniem składników stałych i zmiennych w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu.

Uprawnienia pracowników opiekujących się dzieckiem do lat 4

W przepisach przewidziano więcej uprawnień dla zatrudnionych w ramach stosunku pracy rodziców opiekujących się dzieckiem, które nie ukończyło 4 lat. Pracodawca nie może zlecić pracownikowi pracy:

  1. zgodnie z art. 148 pkt 3 kp: powyżej 8 godzin na dobę w przypadku, gdy pracownika obejmuje system równoważnego czasu pracy, system skróconego tygodnia pracy lub systemu pracy weekendowej;
  2. zgodnie z art. 178 § 2 kp:
  • w godzinach nadliczbowych;
  • w porze nocnej;
  • w systemie przerywanego czasu pracy;
  • poza stałym miejscem pracy

– jeżeli pracownik nie wyrazi na to zgody.

Kiedy złożyć oświadczenie o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem?

Oświadczenie o zamiarze lub o braku zamiaru korzystania z uprawnień rodzicielskich wskazanych wcześniej pracownik może złożyć w dowolnym momencie. Zwykle taki dokument przekazuje się pracodawcy na początku zatrudnienia lub zaraz po urodzeniu się dziecka. Nie ma potrzeby dostarczania go przełożonemu co roku, można zrobić to jednorazowo. W razie zmiany decyzji co do wykorzystania przewidzianych w przepisach przywilejów wystarczy złożyć nowe oświadczenie.

Czy z uprawnień mogą korzystać oboje rodzice równocześnie?

W Kodeksie pracy można znaleźć zapis wskazujący dokładnie, że w razie gdy oboje rodziców zatrudnionych jest w ramach stosunku pracy, to z wyżej wymienionych uprawnień może korzystać tylko jedno z nich. Przy czym tak jak wspomniano wcześniej, w przypadku zwolnienia od pracy celem opieki nad dzieckiem rodzice mogą podzielić się między sobą.

Art.189.1 Kodeksu pracy

Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z uprawnień określonych w art. 148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 186.7 § 1 i art. 188 może korzystać jedno z nich.

Warto także wspomnieć, że pracownik może korzystać tylko z części przewidzianych dla niego przywilejów (np. wyłącznie nie zgodzi się na pracę w godzinach nadliczbowych), a na inne wyrazić zgodę.

Jakie elementy powinno zawierać oświadczenie o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem?

W oświadczeniu złożonym przez pracownika należy podać:

  • imię i nazwisko pracownika;
  • miejsce i datę złożonego przez niego oświadczenia;
  • nazwę zakładu pracy, w którym zatrudniony jest pracownik;
  • wymienienie uprawnień przewidzianych dla zatrudnionego rodzica oraz wskazanie, czy zamierza z nich korzystać.

Pracownicy wychowujący dziecko mogą posługiwać się dodatkowymi przywilejami w czasie zatrudnienia. Konieczne jest jednak oświadczenie o korzystaniu z uprawnień związanych z rodzicielstwem uchroni pracownika przed wykonywaniem określonego rodzaju pracy czy poleceń. Warto znać swoje prawa w tym zakresie.