Poradnik Pracownika

Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego pracownika – w praktyce

Jeśli jesteś pracownikiem, który przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą lub wypadkiem, okres zasiłku chorobowego dobiega końca, a twoje dotychczasowe leczenie lub rehabilitacja nie przyniosły jeszcze oczekiwanego rezultatu – na skutek czego pozostajesz niezdolny do pracy – pamiętaj, że możesz ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Aby uzyskać świadczenie rehabilitacyjne, należy wystąpić z wnioskiem do odpowiedniego oddziału ZUS. Wniosek o świadczenie rehabilitacyjne składa się na formularz ZNp-7, który dostępny jest w internecie, ale też można otrzymać go w jednostce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trzeba pamiętać, aby do wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia na formularzu OL-9, które wypełnić powinni wszyscy lekarze prowadzący leczenie.

Przykład 1.

Jan Nowak uległ wypadkowi. Po leczeniu operacyjnym została mu wstawiona proteza stawu biodrowego. Dodatkowo leczy się dermatologicznie i kardiologicznie. W takim wypadku wskazane jest, aby wszyscy lekarze, tj. ortopeda, dermatolog i kardiolog, wydali panu Janowi zaświadczenie do ZUS-u na formularzu OL-9.

Dodatkowo do wniosku należy dołączyć wywiad zawodowy z miejsca pracy na formularzu OL-10. Jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rehabilitacyjne składa wniosek o kontynuację świadczenia, prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą albo jeśli niezdolność do pracy powstała po ustaniu zatrudnienia, nie ma obowiązku jego złożenia.

Do wniosku o świadczenie rehabilitacyjne konieczne jest też przedłożenie zaświadczenia płatnika składek na formularzu Z-3 w przypadku pracowników, Z-3bw przypadku przedsiębiorców i osób z nimi współpracujących oraz duchownych oraz Z-3a w wypadku innych osób ubezpieczonych.

Z obowiązku tego zwolnione są osoby, które wcześniej złożyły takie oświadczenie w celu otrzymania zasiłku chorobowego, ale tylko gdy nie doszło do zmiany wskazanych w oświadczeniu okoliczności.

Osoby ubiegające się o świadczenie rehabilitacyjne z tytułu wypadku przy pracy czy choroby zawodowej muszą załączyć do wniosku dodatkowe dokumenty, tj. protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (pracownicy), kartę wypadku przy pracy (osoby ubezpieczone na podstawie innego tytułu niż umowa o pracę), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez inspektora sanitarnego.

Kiedy należy złożyć wniosek o świadczenie rehabilitacyjne?

Wniosek o przyznanie przez ZUS świadczenia rehabilitacyjnego należy złożyć w terminie co najmniej 6 tygodni przed zakończeniem okresu pobierania zasiłku chorobowego.

Przekroczenie tego terminu prowadzić będzie do przedłużenia rozpatrzenia wniosku, które nastąpi po zakończeniu pobierania zasiłku chorobowego, a w konsekwencji wydłuży oczekiwanie na wypłatę środków.

Przykład 2.

Pan Janusz 18 lutego zakończy pobieranie zasiłku chorobowego. W takim wypadku do 7 stycznia powinien złożyć wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

Rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego

ZUS ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

Przy czym termin ten liczy się od momentu, kiedy przez osobę wnioskującą o  przyznanie świadczenia zostanie złożony komplet wymaganych dokumentów. Jeśli się tego nie zrobi, ZUS wezwie do uzupełnienia wniosku, ale przedłuży to czas jego rozpoznania. Dobrze jest więc przesłać do ZUS-u komplet dokumentów, ponieważ nie tylko pozwoli to na szybsze rozpoznanie wniosku, ale skróci okres oczekiwania na wypłatę świadczenia w przypadku przyznania go.

Przykład 3.

Pani Zofia ubiega się o świadczenie rehabilitacyjne. 12 lipca wysłała do ZUS-u wniosek o jego przyznanie, ale nie załączyła zaświadczenia o stanie zdrowia. ZUS wezwał ją do przedłożenia tego dokumentu, co też pani Zofia uczyniła 5 sierpnia. W takim wypadku ZUS powinien rozpatrzyć jej wniosek do 5 października, zaś gdyby pani Zofia wysłała komplet dokumentów wraz z wnioskiem, rozpoznanie jej sprawy powinno zakończyć się do 12 września.

Po złożeniu wniosku osoba ubiegająca się o świadczenie rehabilitacyjne zostanie wezwana przez ZUS na badanie przez lekarza orzecznika. Wydane przez niego orzeczenie stanowi podstawę do wydania decyzji. Zatem jeśli lekarz orzecznik stwierdzi, że osoba ubiegająca się o świadczenie rehabilitacyjne jest niezdolna do pracy, ale rokuje odzyskanie takiej zdolności, ZUS przyzna jej – na wskazany przez lekarza orzecznika okres – świadczenie rehabilitacyjne.

Gdyby jednak lekarz orzecznik ZUS stwierdził w orzeczeniu, że nie zachodzą podstawy do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, wówczas osoba wnioskująca o nie może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Sprzeciw składa się na piśmie lub ustnie do protokołu w jednostce ZUS. Nadto od tak wydanego orzeczenia Prezesowi ZUS przysługuje prawo do wniesienia zarzutu jego wadliwości.

W przypadku wniesienia sprzeciwu lub podniesienia zarzutu wadliwości orzeczenia ubezpieczony jest ponownie wezwany na badanie lekarskie przed komisję lekarską ZUS składającą się z trzech lekarzy orzeczników. Jeśli orzeczenie zostanie utrzymane w mocy, ZUS wyda decyzję odmowną.

Odwołanie od odmowy przyznania świadczenia rehabilitacyjnego

Odwołanie od decyzji o odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego wnosi się do sądu za pośrednictwem ZUS-u w terminie jednego miesiąca, licząc od daty doręczenia nam decyzji o takiej odmowie.

Sądem odpowiednim do rozpoznania sprawy z odwołania od decyzji ZUS-u odmawiającej przyznania świadczenia rehabilitacyjnego jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego.

Odwołanie powinno zawierać następujące elementy:

  1. oznaczenie sądu i organu, za pośrednictwem którego jest wnoszone;
  2. oznaczenie odwołującego się;
  3. dokładne oznaczenie zaskarżonej decyzji;
  4. twierdzenia, wnioski, dowody;
  5. uzasadnienie;
  6. podpis.

W odwołaniu nie jest wymagane wskazanie konkretnych zarzutów pod adresem wydanego rozstrzygnięcia. Wystarczające jest to, że osoba je wnosząca nie jest zadowolona z wydanej decyzji.

W praktyce niezwykle ważne jest – na tyle, na ile to możliwe – wykazanie, że lekarze orzecznicy w sposób nieprawidłowy dokonali oceny zdolności do pracy. W szczególności warto dołączyć do odwołania dodatkową dokumentację medyczną, a nawet prywatne opinie lekarskie, jeśli strona jest w ich posiadaniu.

Kto nie może otrzymać świadczenia rehabilitacyjnego?

Świadczenia rehabilitacyjnego nie otrzymają:

  • osoby przebywające na urlopie wychowawczym;
  • osoby mające ustalone prawo do emerytury;
  • osoby przebywające na urlopie bezpłatnym;
  • osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych;
  • osoby przebywające na urlopie dla poratowania zdrowia;
  • osoby, które mają przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy;
  • osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne;
  • osoby otrzymujące rodzicielskie świadczenie uzupełniające;
  • osoby pobierające zasiłek lub świadczenie przedemerytalne.

Wypłata świadczenia rehabilitacyjnego i jego wysokość 

Środki z tytułu przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego wypłaca ZUS lub pracodawca (płatnik składek). Pracodawca zobowiązany jest wypłacać świadczenie rehabilitacyjne, jeżeli zgłosi do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 pracowników. W pozostałych sytuacjach, jak też w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących, pracowników zatrudnionych przez zagranicznego pracodawcę, duchownych lub osób, które w czasie pobierania zasiłku utraciły zatrudnienie, świadczenie rehabilitacyjne wypłaca ZUS.

Przykład 4.

Pan Jan pracuje w małej rodzinnej firmie zatrudniającej 17 osób. Zbliża się koniec pobierania przez niego zasiłku chorobowego i dlatego pan Jan złożył wniosek o świadczenie rehabilitacyjne. W takim wypadku będzie ono wypłacane przez ZUS. Gdyby pracodawca pana Jana zatrudniał 20 lub więcej pracowników, byłby obowiązany wypłacać mu świadczenie rehabilitacyjne.

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego wynosi:

  • 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych 3 miesięcy (90 dni);
  • 75% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pozostały okres 9 miesięcy;
  • 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przez okres pobierania świadczenia w czasie ciąży.

Na jak długo przyznawane jest świadczenie rehabilitacyjne?

Świadczenie przyznawane jest na maksymalnie 12 miesięcy, przy czym może zostać przydzielone jednorazowo lub w częściach. Udziela się go na okres, jaki w ocenie lekarza orzecznika jest niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy.

Jeśli ubezpieczony otrzyma świadczenie rehabilitacyjne np. na 2 miesiące, przed upływem tego okresu może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia na dalszy czas, jeśli nie odzyskał zdolności do pracy w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.

Wówczas procedura składania wniosku o przyznanie świadczenia przebiega w sposób identyczny jak przy pierwszym razie. Nie ma ograniczenia co do liczby wniosków o kontynuację – oprócz czasu pobierania świadczenia, tj. 12 miesięcy łącznie.

Przykład 5.

Pani Anna otrzymała świadczenie rehabilitacyjne na okres 3 miesięcy, w tym czasie nic nie wskazuje, aby odzyskała zdolność do pracy. W takim wypadku przed upływem ostatniego dnia okresu, na jaki przyznano jej świadczenie, powinna złożyć kolejny wniosek wraz z wymaganymi załącznikami i dokumentacją medyczną.

Przedawnienie roszczeń o świadczenie rehabilitacyjne

Roszczenie o wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego podlega przedawnieniu. Następuje to po upływie 6 miesięcy, licząc od ostatniego dnia okresu, za który świadczenie przysługuje.

Jeśli świadczenie rehabilitacyjne nie zostało wypłacone ze względu na błąd pracodawcy zobowiązanego do jego wypłaty albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, roszczenie o jego wypłatę przedawnia się po upływie 3 lat.

Czy można zwolnić pracownika przebywającego na świadczeniu rehabilitacyjnym?

Ważne, aby mieć również świadomość, że pracownik przebywający na świadczeniu rehabilitacyjnym jest chroniony przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu długiej nieobecności w pracy wyłącznie przez 3 miesiące. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika, jeśli przebywa on na świadczeniu rehabilitacyjnym przez okres dłuższy niż 3 miesiące w myśl art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Jednak pracownik, który w czasie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia niezwłocznie po ustaniu choroby zgłosił chęć powrotu do pracy, powinien ponownie zostać zatrudniony, o ile pracodawca ma taką możliwość.

Przykład 6.

Jan Nowak prowadzi sklep spożywczy. Jego pracownica Maria Kowalska poinformowała go, że zostało jej przyznane świadczenie rehabilitacyjne na okres 6 miesięcy od 1 stycznia 2021 roku do 30 czerwca 2021 roku. W takim wypadku Jan Nowak może rozwiązać umowę o pracę z Marią Kowalską najwcześniej 1 kwietnia 2021 roku. Jeśli jednak pracownica po upływie okresu, na jaki przyznano jej świadczenie, najpóźniej do 1 października 2021 roku, zgłosi chęć powrotu do pracy, a Jan Nowak będzie miał możliwość ją zatrudnić, będzie musiał przyjąć Marię Kowalską ponownie do pracy.