Poradnik Pracownika

Umowa o pracę na czas określony w świetle nowych przepisów

W 2016 roku ustawodawca wprowadził limit czasowy oraz ilościowy do umów zawartych na czas określony. Przed 2016 rokiem wielu pracodawców wykorzystywało brak regulacji dotyczących maksymalnego czasu, jaki obejmowała umowa o pracę na czas określony, przez co pracownicy nie mieli realnej szansy na zawarcie umowy na czas nieokreślony, która w większym stopniu gwarantuje stabilność zatrudnienia. Jak prezentuje się umowa o pracę na czas określony w świetle nowych przepisów?

Umowa o pracę na czas określony – jak była zawierana przed 2016 rokiem?

Przed zmianami dokonanymi w lutym 2016 roku przepisy wskazywały, że możliwe jest zawarcie najwyżej 2 umów na czas określony, jednak nie było ustalone, ile maksymalnie mogła trwać umowa o pracę na czas określony. Powszechnie więc funkcjonowały umowy zawierane na długie, nawet kilkuletnie okresy. Jednocześnie przewidywały one możliwość ich wcześniejszego, szybkiego wypowiedzenia. Wypowiedzeniu mogły podlegać tylko umowy zawarte na co najmniej 6 miesięcy i tylko wtedy, gdy strony zawarły w umowie klauzulę o możliwości wypowiedzenia umowy. Okres wypowiedzenia umowy na czas określony przed zmianami wynosił 2 tygodnie. 

Jakie zmiany zaszły w przepisach dotyczących umów o pracę na czas określony?

W wyniku zmian, które zostały wprowadzone do Kodeksu pracy, zniknęła możliwość zawierania dowolnie długich umów na czas określony. Umowa  o pracę na czas określony zawarta przez tego samego pracodawcę i pracownika nie może być zawarta na dłużej niż 33 miesiące. Wprowadzono także limit umów, który wynosi maksymalnie 3 umowy na czas określony. Jeżeli okres zatrudnienia jest dłuższy lub jeśli liczba zawartych umów jest większa niż 3, uważa się, że pracownik, odpowiednio od dnia następującego po upływie okresu 33 miesięcy lub od dnia zawarcia czwartej umowy, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Skutkiem przekroczenia limitu czasowego lub ilościowego zatrudnienia terminowego jest automatyczne nawiązanie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Również uzgodnienie między stronami w trakcie trwania umowy o pracę na czas określony dłuższego okresu wykonywania umowy uważa się za zawarcie nowej umowy na czas określony wliczonej do obydwu limitów. Efektu takiego nie spowoduje zmiana w trybie porozumienia stron innych warunków umów, np. wysokości wynagrodzenia czy miejsca pracy.

Ograniczenia dotyczą wyłącznie umów zawartych na czas określony. Dlatego do nałożonych limitów nie wliczają się zakończone umowy o pracę na czas nieokreślony ani umowy o pracę na okres próbny.

Co dzieje się w przypadku, ponownego nawiązanie stosunku pracy z tym samym pracodawcą?

W przypadku powtórnego podjęcia pracy w tej samej firmie bez znaczenia pozostaje to, jaka przerwa wystąpiła między umowami. Zniesiono zasadę, że limit nalicza się od nowa przy zliczaniu umów na czas określony, gdy przerwa pomiędzy rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej przekroczyła jeden miesiąc. Dlatego, jeżeli pracownik był wcześniej zatrudniony u tego samego pracodawcy na podstawie umowy na czas określony, w przypadku ponownego podjęcia zatrudnienia w tym samym zakładzie pracy po 22 lutego 2016 roku na podstawie umowy na czas określony należałoby sprawdzić, czy nie został już wyczerpany limit czasowy lub ilościowy umowy na czas określony. Jeżeli limity zostały przekroczone, pracodawca powinien zawrzeć z pracownikiem umowę na czas nieoznaczony.

Przykład 1.

Pracownik był już zatrudniony w firmie X na podstawie umowy na czas określony od 1 marca 2016 roku przez 12 miesięcy. Ponownie zostanie zatrudniony w firmie X od 1 lutego 2019 roku na czas określony. W takim wypadku pracodawca może zawrzeć umowę  terminową na maksymalnie 21 miesięcy.

Należy uwzględniać przeszłe oraz istniejące umowy o pracę na czas określony. Z przepisów wynika jednak, że w każdym przypadku dopuszczalny okres 33 miesięcy liczy się dopiero od dnia wejścia nowych przepisów. Niezależnie więc od liczby umów o pracę na czas określony oraz łącznego okresu zatrudnienia pracownika na podstawie takiej umowy w przeszłości, w przypadku umowy o pracę na czas określony zawieranej począwszy od dnia 22 lutego 2016 roku okres 33 miesięcy, liczy się dopiero od dnia zawarcia takiej umowy, która dodatkowo będzie pierwszą z trzech dopuszczalnych umów.

Umowa o pracę na czas określony – jak liczyć okres wypowiedzenia?

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, wliczany jest łączny okres zatrudnienia u pracodawcy, bez względu na przerwy między kolejnymi zatrudnieniami pracownika i od rodzaju umowy o pracę.

Jeżeli chodzi o okres wypowiedzenia, umowy o pracę na czas określony są teraz wypowiadane z zachowaniem tych samych terminów co umowy na czas nieokreślony. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od stażu zakładowego i wynosi:

  • 2 tygodnie przy zatrudnieniu u danego pracodawcy krótszym niż 6 miesięcy,

  • 1 miesiąc przy zatrudnieniu u danego pracodawcy trwającym co najmniej 6 miesięcy,

  • 3 miesiące przy zatrudnieniu u danego pracodawcy trwającym co najmniej 3 lata.

Przykład 2.

Pracownik pracował w firmie Y w 2008 roku przez 3 lata na podstawie umowy na czas określony, następnie od dnia 1 marca 2019 roku został zatrudniony ponownie w firmie na podstawie umowy na czas określony. Pracodawca może zawrzeć maksymalnie umowę na okres 33 miesięcy i w 3 ilościach. Jednak do okresu wypowiedzenia będzie zaliczany poprzedni okres zatrudnienia sprzed wprowadzenia zmian. Tym samym pracownik na dzień 1 marca 2019 roku będzie miał 3-miesięczny okres wypowiedzenia.

Zasady wypowiadania umów na czas określony i na czas nieokreślony nie są ujednolicone w ten sam sposób. Do umów na czas określony nie jest już potrzebne wprowadzenie klauzuli dotyczącej wypowiedzenia.

W wypowiedzeniu umowy na czas określony nie musi być podana przyczyna, nie ma potrzeby także przeprowadzania konsultacji związkowej odnośnie zamiaru wypowiedzenia umowy.

Inne umowy terminowe – ile wynosi limit czasowy i ilościowy?

Limitu trzech umów lub limitu czasowego łącznego zatrudnienia w wymiarze 33 miesięcy nie stosuje się do angaży terminowych, zawieranych w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym, wykonywania pracy przez okres kadencji lub gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie.

Jak wyglądały przepisy przejściowe?

Do maksymalnego okresu zatrudnienia – 33 miesiące –  wlicza się okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, przypadający od dnia wejścia w życie noweli. Trwająca w tym dniu umowa o pracę na czas określony była uważana za pierwszą umowę w rozumieniu tej normy albo za drugą umowę, jeżeli została zawarta jako druga umowa. Oznacza to, że wszystkie umowy na czas określony 22 listopada 2018 roku przekształciły  się w kontrakt bezterminowy.

W przypadku trwającej w dniu wejścia w życie nowelizacji umowa o pracę na czas określony zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy i w której umieszczono klauzulę o możliwości jej rozwiązania z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, stosuje się nowe dłuższe okresy wypowiedzenia. Przy ustalaniu długości okresu wypowiedzenia umów o pracę na czas określony trwających w dniu wejścia w życie nowelizacji, których wypowiedzenie nastąpiło z początkiem obowiązywania nowych zasad, nie były uwzględniane okresy zatrudnienia u danego pracodawcy, przypadające przed nowelizacją.

Przykład 3.

Pracodawca zatrudniał pracownika w firmie Z na podstawie umowy o pracę na czas określony, zawartej od 1 stycznia do 31 maja 2015  roku (5 m-cy) i od 1 września 2015 roku do 31 sierpnia 2017 roku (24 m-ce). Do limitów obowiązujących od 22 lutego 2016 roku weszła tylko umowa o pracę na czas określony zawarta od 1 września 2015 roku, z tym że limit czasowy liczy się od 22 lutego 2016 roku. Limit ilościowy również traktuje umowę jako pierwszą zawartą na czas określony, ponieważ przerwa między jedną a drugą umową zawartą przed zmianą przepisów wyniosła 1 miesiąc.

Przy ustalaniu okresu wypowiedzenia umowy na czas określony, która trwała w dniu 22 lutego 2016 roku, uwzględnieniu podlega okres zatrudnienia, począwszy od 22 lutego 2016 roku.