Poradnik Pracownika

Pełny urlop - od kiedy i komu przysługuje?

Pełny urlop zgodnie z przepisami Kodeksu pracy to 26 dni w ciągu roku. Ale wymiar urlopu zależy od wielu czynników, głównie od stażu pracy i zdobytego wykształcenia. Ma również na niego wpływ wymiar etatu. Wiadomo na pewno, że pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Sama definicja urlopu mówi o czasie wolnym od świadczenia pracy.

Komu przysługuje pełny urlop?

Jeżeli pracownik udokumentuje co najmniej 10-letni okres zatrudnienia, niezależnie od wymiaru czasu pracy, wtedy przysługuje mu 26 dni urlopu wypoczynkowego. Do 10-letniego okresu wlicza się także wykształcenie. Pracownikowi, który:

  • ukończył  zasadniczą lub inną równorzędną szkołę zawodową, do okresu pracy wlicza się nie więcej niż 3 lata;

  • ukończył szkołę średnią zawodową, wlicza się do stażu pracy 5 lat;

  • ukończył szkołę ogólnokształcącą, wlicza się 4 lata do stażu pracy;

  • ukończył szkołę policealna, wlicza się 6 lat stażu pracy;

  • ukończył szkołę wyższą - wlicza się 8 lat, pod warunkiem że pracownik pobierał naukę i nie pracował w tym czasie. Jeżeli w czasie zatrudnienia pobierał naukę, to do stażu pracy wlicza się albo okres zatrudnienia, albo okres nauki. Pełna dowolność w tym przypadku wynika z prawa wliczenia okresu, który jest korzystniejszy dla pracownika.

Należy pamiętać, że na wymiar urlopu istotny wpływ ma także:

  • okres pobierania zasiłku i stypendium przez osobę bezrobotną skierowaną na szkolenie lub odbywającą staż albo przygotowanie zawodowe w miejscu pracy;

  • okres zatrudnienia za granicą u pracodawców zagranicznych;

  • zasadnicza służba wojskowa;

  • okres, za który pracownikowi przyznano odszkodowanie z powodu wadliwego rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę;

  • okres urlopu bezpłatnego, udzielonego pracownikowi w celu pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy;

  • okres urlopu bezpłatnego na czas wykonywania mandatu posła lub senatora.

Pełny urlop - nabycie praw do pełnego wymiaru

Pracownikowi, który w danym roku kalendarzowym nabył prawo do pełnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni, należy udzielić urlopu uzupełniającego. Taka sytuacja ma miejsce, gdy pracownik przekroczył 10-letni okres zatrudnienia, ukończył szkołę w trakcie zatrudnienia i zaliczono mu okresu nauki do stażu pracy. Wymiar urlopu uzupełniającego wynosi 6 dni dla pełnego etatu.  

Pełny urlop a niepełny etat

W sytuacji opisanej powyżej, gdy w danym roku kalendarzowym pracownik nabywa prawo do zwiększonego wymiaru urlopu, jednak jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, liczbę dodatkowych dni urlopu należy mu wyliczyć proporcjonalnie do etatu. I tak w przypadku pracy na ½ etatu podstawowy wymiar urlopu wynosi 10 dni, dla osób zatrudnionych na ¾ etatu podstawowy wymiar wynosi 15 dni. Ale już w przypadku pełnego urlopu dla osób zatrudnionych na ½ etatu wynosi on 13 dni, a w przypadku zatrudnienia na ¾ etatu jest to 20 dni urlopu wypoczynkowego.

Zasady udzielania urlopu uzupełniającego

Jeżeli w danym roku kalendarzowym pracownik nabył prawo do urlopu uzupełniającego, to momentem nabycia prawa do tego urlopu jest ostatni dzień okresu uprawniającego do urlopu w niższym wymiarze i powinien być udzielony w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeżeli zaistnieje sytuacja, że prawo do zwiększonego urlopu pracownik nabędzie pod koniec roku kalendarzowego i nie ma możliwości aby go wykorzystać, to powinien on zostać udzielony w pierwszym kwartale następnego roku kalendarzowego. Będzie on wtedy urlopem zaległym, w związku z czym powinien wyprzedzać urlop przysługujący za rok bieżący. Należy pamiętać także o tym, że pracownik przed udzieleniem mu urlopu uzupełniającego, powinien mieć wykorzystany podstawowy limit urlopu, o czym mówi Kodeks pracy w art. 158.