Poradnik Pracownika
Header oprogramowania dla biur rachunkowych Header oprogramowania dla biur rachunkowych Header oprogramowania dla biur rachunkowych

Przeliczenie emerytury – kto może skorzystać?

Opublikowane przez GUS informacje dotyczące prognozowanego dalszego trwania życia są korzystne w kontekście obliczania wysokości emerytur. Czy jednak każdy może skierować do ZUS-u wniosek o przeliczenie emerytury? – odpowiedź na tak postawione pytanie zawarto poniżej w artykule.

Tablice średniego dalszego trwania życia a wysokość emerytury

Ogłoszone w ostatnim okresie tablice średniego dalszego trwania życia spowodowały pojawienie się informacji medialnych o możliwości przeliczenia emerytur na podstawie tych danych statystycznych. Wspomniane tablice stosuje się jako element ustalania wysokości świadczenia emerytalnego dla określonej grupy uprawnionych. Opublikowane tablice obowiązują w okresie od 1 kwietnia 2022 roku do 31 marca 2023 roku. Zgodnie z informacjami w nich zawartymi odnotowano spadek dalszego średniego trwania życia we wszystkich kategoriach wiekowych. Są to z pewnością niepokojące dane, paradoksalnie jednak – z punktu widzenia pobierających świadczenia emerytalne – również korzystne, oznacza to bowiem, że obliczenie emerytury będzie korzystniejsze. Jest to zależność polegająca na relacji: krótszy okres pobierania emerytury – wyższe świadczenie przyznane przez ZUS.

Czy jednak każdy emeryt będzie mógł wnioskować o przeliczenie?

Kiedy można ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury?

Kluczowym zagadnieniem w zakresie omawianej problematyki jest pytanie, czy każda osoba pobierająca emeryturę może skorzystać z procedury przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu nowych danych statystycznych dotyczących średniego dalszego trwania życia? Najkrótsza odpowiedź na tak postawione pytanie brzmi – nie. Cezura czasowa jest tu wyznaczona datą urodzenia świadczeniobiorców, którzy nabyli prawo do emerytur na nowych zasadach.

Oznacza to, że nowe tablice uwzględnia się w odniesieniu do osób spełniających powyższe kryterium wiekowe, które uzyskały uprawnienia emerytalne w okresie kwiecień 2022 roku–marzec 2023 roku (chodzi tu przede wszystkim o osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego).

Kolejną grupą osób, które mogą skorzystać z nowych tablic, są ubezpieczeni (urodzeni po 31 grudnia 1948 roku), którzy spełnili już uprzednio warunki do emerytury ustalanej na nowych zasadach, ale nie wystąpili dotąd o jej przyznanie.

Kto jeszcze może wnioskować o wyliczenie emerytury z uwzględnieniem nowych tablic? Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, które:

  • posiadają ustalone prawo do nowej emerytury i legitymują się okresami podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, po dniu, od którego przyznane zostały uprawnienia emerytalne i jednocześnie kierują do ZUS-u wniosek o doliczenie składek przekazywanych na konto ubezpieczonego po dacie ustalenia prawa do emerytury; powyższy wniosek złożony od kwietnia 2021 roku do marca 2022 roku będzie rozpatrywany z uwzględnieniem nowych tablic średniego dalszego trwania życia, innymi słowy kwota doliczenia będzie wyższa. Wniosek o uzupełnienie składek opłacanych przez ubezpieczonego po ustaleniu prawa do emerytury (zewidencjonowanych na koncie) składa się raz w roku bądź też w przypadku ustania ubezpieczenia; 
  • posiadają ustalone prawo do nowej emerytury w ubiegłych latach, lecz wspomniane uprawnienia emerytalne uległy zawieszeniu w związku z kontynuowaniem zatrudnienia u pracodawcy, u którego pozostawały w stosunku pracy przed terminem uzyskania prawa do emerytury. W tym przypadku warunkiem zastosowania korzystniejszych zasad obliczania emerytury jest zakończenie zatrudnienia w okresie od kwietnia 2021 roku do końca marca 2022 roku. 

Przeliczenie emerytury, w tym ustalenie jej wysokości na korzystniejszych zasadach – wynikających z nowych tablic średniego dalszego trwania życia, jest możliwe tylko wówczas, gdy osoba posiadająca prawo do emerytury nadal pracuje, co z kolei generuje kapitał składkowy wpływający przy nowym wyliczeniu na wysokość świadczenia albo w sytuacji, w której ubezpieczony mający już ustalone uprawnienia emerytalne kontynuuje zatrudnienie.

Spełnienie przedstawionych dotychczas przesłanek jest zatem warunkiem koniecznym do tego, aby ZUS przyjął wniosek o ponowne przeliczenie emerytury przy zastosowaniu danych statystycznych zawartych w tablicach średniego dalszego trwania życia, które obowiązują w okresie od 1 kwietnia 2021 roku do 31 marca 2022 roku. 

Kto może złożyć wniosek do ZUS o ponowne przeliczenie emerytury?

Jak już wcześniej wyjaśniono, z prawa do przeliczenia emerytury według nowych zasad, przy wykorzystaniu korzystniejszych tablic średniego dalszego trwania życia, mogą skorzystać wyłącznie osoby ubezpieczone spełniające określone warunki. Wnioski pozostałych osób w sprawie ponownego przeliczenia emerytury zostaną rozpatrzone przez ZUS negatywnie.

Przeliczenia emerytur nie będzie można zastosować w stosunku do:

  • emerytów niepracujących z tzw. starego portfela, urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku, którzy nabyli świadczenie emerytalne w ramach poprzedniego systemu;
  • ubezpieczonych niepracujących, urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, którzy nabyli prawo do emerytury na nowych zasadach (skorzystali już zatem z wyliczenia emerytury na podstawie tablic średniego dalszego trwania życia obowiązujących w poprzednich okresach). 

Przeliczenie emerytury – kto może skorzystać? Podsumowanie

Wskutek pojawiających się w przestrzeni publicznej doniesień o możliwości przeliczenia emerytur na nowych, korzystniejszych warunkach – wynikających z publikacji nowych tablic średniego dalszego trwania życia – wielu ubezpieczonych postanowiło skierować wnioski w tej sprawie do ZUS-u. Wspomniane tablice dotyczą jednak konkretnego okresu, w jakim można je stosować (kwiecień 2022–marzec 2023). Drugim istotnym elementem warunkującym możliwość przeliczenia jest status ubezpieczonego. Osoby niepracujące, które nabyły uprawnienia emerytalne w tzw. starym systemie, nie mogą przeliczyć swych emerytur. Osoby z nowego systemu również nie będą objęte przeliczeniem, jeżeli nie pracują podczas pobierania emerytury.