Poradnik Pracownika

Czy pracodawca może zlecić wykonywanie innej pracy?

Pół roku temu zostałem zatrudniony na stanowisku Młodszego Specjalisty do spraw Logistyki. Kilka dni temu otrzymałem polecenie służbowe do prezesa, że mam zastępować magazyniera. Podobno jako jedyny z biura posiadam uprawnienia do kierowania wózkami jezdniowymi, dlatego zostałem wybrany. Wykonywanie innej pracy ma trwać miesiąc, do powrotu ze zwolnienia lekarskiego nieobecnego pracownika. Czy pracodawca może zlecić mi taką pracę? Kiedy mogę odmówić jej wykonywania? 

 

Tomasz, Gdynia

 

Artykuł 42 § 2 Kodeksu pracy mówi o możliwości powierzenia pracownikowi innych obowiązków niż przewidziane w umowie o pracę. Przepisy wymieniają cztery warunki, które musi spełniać polecenie wykonywania innej pracy, a bez których jest ono nieważne i pracownik nie musi się do niego zastosować.

Wykonywanie innej pracy a uzasadniona potrzeba pracodawcy

W myśl przepisów Kodeksu pracy polecenie wykonania innej pracy musi wynikać z uzasadnionych potrzeb pracodawcy. Często prowadzi to do sporów, ponieważ to pracodawca subiektywnie ocenia potrzeby przedsiębiorstwa. Jednak zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego uzasadniona potrzeba powinna dotyczyć zakładu jako całości, a nie jednostki organizacyjnej. Uzasadniona potrzeba może być spowodowana np. reorganizacją, wahaniami w zatrudnieniu lub koniecznością zastępstwa innego pracownika.  

Odpowiednia praca

Aby powierzyć pracownikowi inną pracę niż określoną w umowie, musi ona być zgodna z kwalifikacjami zawodowymi pracownika. Nie można powierzyć pracownikowi pracy, której nie potrafi wykonać oraz takiej, która byłaby dla niego uwłaczająca czy nieodpowiadająca jego wykształceniu lub stażowi pracy. Nowe zadania nie mogą więc przekraczać kwalifikacji pracownika oraz muszą odpowiadać jego wykształceniu, doświadczeniu zawodowemu, umiejętnościom i predyspozycjom fizycznym.

Wynagrodzenie a wykonywanie innej pracy

W przypadku gdy pracownik wykonuje inną pracę niż w umowie, wówczas jego wynagrodzenie na nowym stanowisku pracy powinno być takie samo, jakie otrzymywał do tej pory. Jest to nienaruszalna reguła, od której nie ma wyjątków. Nawet gdy inni pracownicy na takich samych stanowiskach otrzymują niższą pensję, wówczas wynagrodzenie także musi pozostać na tym samym poziomie.

Czasowy charakter

Wykonywanie innej pracy jest ograniczone czasowo. Łącznie nie może przekroczyć 3 miesięcy w ciągu roku kalendarzowego. Warto pamiętać, że ten okres nie musi być ciągły, ponieważ bierze się pod uwagę cały rok kalendarzowy. Wyjątkową sytuacją jest powierzenie innej pracy na przełomie roku kalendarzowego, wtedy okres jej wykonywania może trwać łącznie 6 miesięcy (w każdym roku po 3 m-ce).  Gdy okres 3 miesięcy zostanie przekroczony w ciągu roku kalendarzowego, pracownikowi przysługuje odszkodowanie na podstawie Kodeksu cywilnego. Jeżeli pracodawca nadal chce, aby pracownik pozostał na danym stanowisku, wówczas musi zastosować tryb wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy lub płacy.

Przy zleceniu pracownikowi innej pracy nie jest wymagana pisemna forma, uznaje się, że ustne polecenie pracodawcy jest wystarczające.

Niespełnienie któregokolwiek z czterech wymienionych wyżej warunków sprawia, że polecenie wykonywania innej pracy jest bezskuteczne. Wówczas pracownik nie musi się do niego zastosować, a gdy dojdzie do rozwiązania umowy o pracę, przysługuje mu roszczenie w sądzie pracy. Gdy spełnione są wszystkie warunki, to niepodjęcie wskazanej przez pracodawcę pracy jest uznawane za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Może ono stanowić podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.