Poradnik Pracownika

Ile może dorobić emeryt – najnowsze wytyczne

Choć emerytura powinna kojarzyć się ze spokojną, dostatnią starością, często nie wystarcza na pokrycie bieżących kosztów. Emeryci i renciści mogą na szczęście dorabiać do otrzymywanych świadczeń, choć na określonych warunkach. Jak można dorobić do emerytury i ile można na tym zyskać? Ile może dorobić emeryt? W artykule wyjaśniamy szczegóły!

Praca po pracy

Niestety wciąż daleko nam do emerytów lub rencistów z krajów Europy Zachodniej, którzy zabijają czas, podróżując po świecie. W naszym kraju trzeba odprowadzać podatek dochodowy od otrzymanej emerytury, a także opłacać składki ZUS/KRUS. Nie powinno więc dziwić, że wielu emerytów i rencistów bierze sprawy w swoje ręce, póki wciąż starcza im sił do pracy.

Według najnowszych danych ZUS liczba emerytów w Polsce wzrosła o 30% w ciągu ostatnich 4 lat – stanowią oni blisko 8% pracowników na rynku w naszym kraju. Mają oni prawo do prowadzenia swobodnej działalności zarobkowej, aczkolwiek część z nich, po przekroczeniu limitów dodatkowych zarobków, otrzyma niższą emeryturę lub rentę.

Ile może dorobić emeryt? 

Limity zarobków dla emerytur i rent są ściśle powiązane z wysokością przeciętnego wynagrodzenia. W drugim kwartale 2021 r. wyniosło ono 5504,52 zł – o 177,07 zł mniej niż we wcześniejszym kwartale tego roku. Oznacza to, ni mniej, ni więcej, że gdy zmniejsza się stawka dla średniej płacy, automatycznie niższe są limity dorabiania dla emerytów i rencistów.

Od 1 września do 30 listopada br. obowiązuje nowy limit zarobkowy dla seniorów, który wynosi 3853,20 zł brutto. Jest to tzw. pierwszy próg przychodu – 70% przeciętnego wynagrodzenia. Jeżeli zarobki seniora z działalności dodatkowej nie przekraczają tej kwoty, niezmniejszona pozostanie jego emerytura bądź renta (wyjątek stanowi renta socjalna, która po przekroczeniu pierwszego progu zostaje zawieszona – za ostatni miesiąc). Drugi próg przychodu wynosi 130% przeciętnego wynagrodzenia – 7155,90 zł brutto. Po jego przekroczeniu następuje zawieszenie wypłaty przez ZUS za wybrany miesiąc.

Od 1 grudnia 2021 roku zaś emeryt lub rencista od grudnia  będzie mógł dodatkowo dorobić:

  • nie więcej niż 3.960,20 zł zł/mc – po przekroczeniu tej kwoty pobierane świadczenie zostanie zmniejszone,
  • nie więcej niż 7.354,50 zł/mc – po przekroczeniu tej kwoty pobierane świadczenie zostanie całkowicie zawieszone.

Dobra wiadomość jest taka, iż limity te nie dotyczą osób, które osiągnęły wiek emerytalny: 60 lat – kobiety, 65 lat – mężczyźni. Mogą oni zarabiać bez żadnych przeszkód i ograniczeń (z wyjątkiem emerytów, którym ZUS podwyższył wyliczoną emeryturę do kwoty świadczenia minimalnego – 1250,88 zł brutto). Ci, którzy nie spełniają kryterium wieku, powinni natomiast regularnie monitorować poziom swoich dodatkowych zarobków, aby ich emerytura lub renta nie została zmniejszona lub zawieszona.

13. emerytura – wsparcie na stałe

W 2019 r. rząd przyznał emerytom tzw. 13. emeryturę („Trzynastkę”) – stałe świadczenie, początkowo wypłacane jednorazowo, a od 2020 r. corocznie, w kwietniu i w maju. Trzynastka przysługuje osobom, które posiadają:

  • emeryturę lub rentę w ZUS,
  • emeryturę lub rentę rolników w KRUS,
  • emeryturę lub rentę służb mundurowych,
  • emeryturę pomostową,
  • rentę socjalną,
  • rentę inwalidów wojennych i wojskowych,
  • nauczycielskie świadczenia kompensacyjne,
  • rodzicielskie świadczenia uzupełniające,
  • świadczenia i zasiłki przedemerytalne.

Warunkiem otrzymania Trzynastki jest przejście na emeryturę lub rentę przed końcem marca danego roku. Analogicznie – nie otrzymają jej ci, którzy przeszli lub przejdą na emeryturę lub rentę w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2021 r. Jej wysokość jest dla wszystkich taka sama: ok. 1300 zł brutto, czyli ok. 1050 zł netto.

14. emerytura – jednorazowy dodatek

Oprócz Trzynastki wprowadzona została także 14. emerytura („Czternastka”), która obejmuje te same grupy emerytów i rencistów co w przypadku Trzynastki i również wypłacana jest co roku. W porównaniu do Trzynastki nie przysługuje jednak wszystkim emerytom i rencistom – o tym, kto ją otrzyma, podobnie jak w przypadku pracy dodatkowej dla seniorów, decyduje próg dochodowy. Czternastka ma ponadto charakter jednorazowy.

Warunkiem przyznania 14. emerytury jest dochód w wysokości 2900 zł brutto. Jeżeli nie przekracza on podanej kwoty, emeryt lub rencista otrzyma 1250,88 zł (1066,24 zł netto), czyli pełną wysokość Czternastki (jest to zarazem najwyższa kwota, jaką można otrzymać). Nie oznacza to jednak, że gdy próg zostanie przekroczony, dodatkowa emerytura nie zostanie przyznana. Obowiązuje tu zasada „złotówka za złotówkę” – Czternastka jest pomniejszona dokładnie o tyle, o ile została przekroczona kwota 2900 zł.

Ta emerytura nie przysługuje osobom, w przypadku których kwota przekraczająca 2900 zł jest równa lub większa 1250,88 zł. Nie otrzymają jej zatem emeryci i renciści, którzy zarabiają 4150,88 zł lub więcej. Na 14. emeryturę nie mogą liczyć także ci, którzy mają zawieszone prawo do świadczenia emerytalno-rentowego na dzień 31 października br.

Programy pomocy dla emerytów i rencistów przeznaczone są w pierwszej kolejności dla osób w podeszłym wieku i mniej zarabiających. Osoby aktywne, które nie osiągnęły jeszcze wieku 60 lat, mogą zatem czuć się nieco pominięte, podobnie jak ci, którzy otrzymują wysoki dochód z pracy po emeryturze, gdyż muszą pilnować limitów. Otrzymane świadczenia nadal będą jednak mniejsze za sprawą składek na ubezpieczenia społeczne oraz podatków.