Poradnik Pracownika

Przeciętne wynagrodzenie w Polsce – czym jest i jakie jest aktualnie?

Wysokość przeciętnego wynagrodzenia jest w naszym kraju od zawsze przyczyną kontrowersji. Dla wielu wartość średniej pensji jest bowiem wskaźnikiem niewiarygodnym i zupełnie nieodzwierciedlającym rzeczywistości rynku pracy. Sceptycy wskazują przede wszystkim na brak możliwości uzyskania kompletnych danych, zaznaczając przy tym, że wciąż duża liczba pracowników zatrudniana jest na podstawie tzw. umów śmieciowych czy otrzymuje wynagrodzenie w wysokości płacy minimalnej. Ponadto przy obliczaniu wysokości przeciętnego wynagrodzenia możliwe jest stosowanie wielu różnych metodologii, przez co ostateczne wyniki nie zawsze się ze sobą pokrywają. Czym jest przeciętne wynagrodzenie i na jakim poziomie aktualnie się kształtuje? Przyglądamy się temu w artykule.

Co to jest średnia krajowa?

Najprościej rzecz ujmując, przez średnią krajową należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie. Wysokość średniej pensji może być ustalana odpowiednio dla kraju, przedsiębiorstwa czy danego sektora gospodarki. W Polsce podmiotem odpowiedzialnym za obliczenie przeciętnego wynagrodzenia jest Główny Urząd Statystyczny, który systematycznie co miesiąc, kwartał i rok publikuje informacje na temat wysokości średniej krajowej w danym okresie.

Zgodnie z danymi przekazanymi przez GUS w IV kwartale 2019 r. przeciętne wynagrodzenie kształtowało się na poziomie 5198,58 zł brutto. Według ostatnich danych z tego urzędu średnia pensja w sektorze przedsiębiorstw kształtowała się natomiast na poziomie 5330,29 zł brutto. Z kolei w lutym przeciętne wynagrodzenie wyniosło 3846,00 zł netto w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Jak średnie wynagrodzenie ma się do rzeczywistych zarobków?

Jak wskazuje część ekspertów, średnia krajowa nie odzwierciedla rzeczywistego stanu zarobków Polaków. Przykładem sytuacji, która obniża wiarygodność danych ustalonych przez Główny Urząd Statystyczny, jest choćby fakt, że średnia płaca w sposób znaczący jest zawyżana przez osoby najlepiej zarabiające. Dodatkowo mimo tego, że średnia wysokość wynagrodzenia systematycznie rośnie, widoczny jest również wzrost na przykład wysokości składek ZUS, co niejednokrotnie prowadzi do sytuacji, w której wzrost wynagrodzenia jest dla danego pracownika w zasadzie niezauważalny.

Przy ustalaniu przeciętnego wynagrodzenia pod uwagę bierze się wszystkie pensje, a więc zarówno te najniższe, jak również te, które są uzyskiwane przez osoby piastujące stanowiska kierownicze, które niejednokrotnie sięgają dziesiątek czy nawet setek tysięcy złotych. Dla zobrazowania tej sytuacji warto przeprowadzić bardzo prosty eksperyment rachunkowy przedstawiony w poniższym przykładzie.

Przykład 1.

W przedsiębiorstwie DOM-BUD jest zatrudnionych 10 osób, z czego 9 osób to pracownicy szeregowi, natomiast pozostała osoba jest kierownikiem. Przyjmijmy, że wszyscy pracownicy szeregowi zarabiają po 3000,00 zł brutto, natomiast kierownik otrzymuje 25 000,00 zł brutto. 

W zaistniałym przypadku średnie wynagrodzenie będziemy obliczać, sumując pensję wszystkich 10 zatrudnionych osób, dzieląc ją następnie przez 10:

(3000,00 zł × 9) + 25 000,00 zł = 52 000,00 zł

52 000,00 zł / 10 = 5200,00 zł

W zaistniałym przypadku, przy uwzględnieniu metod przyjętych przez Główny Urząd Statystyczny, można przyjąć, że przeciętne wynagrodzenie w firmie DOM-BUD kształtuje się na poziomie 5200,00 zł brutto, podczas gdy 90% osób zatrudnionych w firmie zarabia kwotę praktycznie dwukrotnie niższą.

Jak wyglądało przeciętne wynagrodzenie w 2019 r. i na początku 2020 r.?

Analiza danych przedstawianych przez Główny Urząd Statystyczny w zakresie wysokości przeciętnego wynagrodzenia w naszym kraju wskazuje na przeważającą tendencję wzrostową, zauważalną z miesiąca na miesiąc. Omawiany trend można zauważyć w poniższym zestawieniu wysokości średnich pensji od czerwca 2019 r. do lutego 2020 r.

Okres

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto

Czerwiec 2019

5104,46 zł

Lipiec 2019

5182,43 zł

Sierpień 2019

5125,26 zł

Wrzesień 2019

5084,56 zł

Październik 2019

5213,27 zł

Listopad 2019

5229,44 zł

Grudzień 2019

5604,25 zł

Styczeń 2020

5282,80 zł

Luty 2020

5330,28 zł

Marzec 2020

5489,21 zł

Kwiecień 2020

5285,01 zł

Na podstawie wskazanych wyżej danych można zauważyć wahania wysokości średniego wynagrodzenia, jednak mimo wszystko należy ocenić, że średnia krajowa ciągle rośnie.

Bardzo ciekawie przedstawiają się statystyki z GUS-u w zakresie średniego wynagrodzenia określonego dla poszczególnych województw. Niestety najświeższe informacje przekazane dotychczas przez Urząd w tym zakresie zostały sporządzone na podstawie danych pochodzących z 2018 r. Dla wykazania różnic występujących w poszczególnych rejonach naszego kraju warto jednak przedstawić dla przykładu po 3 województwa o najwyższej i najniższej wysokości przeciętnego wynagrodzenia w 2018 r. ustalonego przez Główny Urząd Statystyczny.

Województwo

Przeciętne wynagrodzenie brutto

Mazowieckie

6155,00 zł

Pomorskie

5831,00 zł

Śląskie

5672,00 zł

Podlaskie

3929,00 zł

Świętokrzyskie

4029,00 zł

Lubuskie (Gorzów Wlkp.)

4043,00 zł

Jak będzie przedstawiało się średnie wynagrodzenie w najbliższym czasie przy uwzględnieniu ograniczeń związanych z epidemią COVID-19?

Analiza danych przedstawianych systematycznie przez Główny Urząd Statystyczny prowadzi do wniosku, że w kolejnych miesiącach w Polsce nastąpi ponownie wzrost średniej pensji. Nie można jednak pominąć aktualnie panujących warunków związanych w szczególności z wybuchem epidemii, która niewątpliwie w odczuwalny sposób wpłynie – a w zasadzie już wpływa – na spowolnienie gospodarki kraju. Ograniczenia, które dotknęły przedsiębiorców zarówno w dziedzinie handlu, jak i usług, będą nieuchronnie prowadziły do obniżenia pensji pracowników, a także do zwolnień na szeroką skalę. Konsekwencją powyższego może być z pewnością spadek wysokości przeciętnego wynagrodzenia.