Poradnik Pracownika
Header oprogramowania dla biur rachunkowych Header oprogramowania dla biur rachunkowych Header oprogramowania dla biur rachunkowych

800 plus od stycznia 2024 roku - czy trzeba składać wniosek?

Świadczenie wychowawcze zwane potocznie „500 plus” jest przyznawane rodzicom lub opiekunom dzieci już od dłuższego czasu, trudno zatem się dziwić, że funkcjonuje w zbiorowej świadomości. Trudna sytuacja ekonomiczna wynikająca z silnej presji inflacyjnej wywołała dyskusję o potrzebie waloryzacji wspomnianego świadczenia. Wskutek tego podjęto decyzję o podwyższeniu świadczenia wychowawczego, w związku z czym od 2024 roku odpowiednią nazwą dlań będzie wyrażenie „800 plus”. Jakie są nowe zasady obowiązujące w tym zakresie — wyjaśniamy w niniejszym artykule.

800 plus — podstawa prawna

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego (800 plus od 2024 roku) oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały określone w przepisach Ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwanej dalej „ustawą”. 

800 plus — charakter świadczenia oraz osoby uprawnione

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Świadczenie 800 plus przysługuje obywatelom polskim oraz cudzoziemcom spełniającym warunki określone w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy. 

Prawo do 800 plus przysługuje wyżej wymienionym osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej

Świadczenie 800 plus przysługuje:

  • matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z tym że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia, albo
  • opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo
  • opiekunowi prawnemu dziecka, albo
  • dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo
  • rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w Ustawie z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Świadczenie wychowawcze 800 plus przysługuje osobom wyżej wymienionym do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Ustawa przewiduje także okoliczności, których wystąpienie powoduje wyłączenie prawa do 800 plus. Jak więc wynika z art. 8 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli:

  1. dziecko pozostaje w związku małżeńskim;
  2. dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
  3. pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;
  4. członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. 

800 plus — nowa wysokość świadczenia oraz zasady przyznawania

1 stycznia 2024 roku wejdą w życie zmiany do ustawy, które przewidują w szczególności podwyższenie dotychczasowej kwoty świadczenia wychowawczego. 

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 roku świadczenie wychowawcze 800 plus przysługuje uprawnionym osobom w wysokości 800 zł miesięcznie na dziecko.

W razie urodzenia dziecka lub ukończenia przez dziecko 18. roku życia kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 gr w górę. 

Natomiast w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Przykład 1.

Rodzice żyjący w rozłączeniu wychowują córkę. Zgodnie z orzeczeniem sądu opieka nad dzieckiem jest sprawowana w trybie naprzemiennym w porównywalnych i powtarzających się okresach. W takim przypadku świadczenie wychowawcze 800 plus należy ustalić w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc. Do końca 2023 roku będzie to zatem 250 zł dla rodzica, a począwszy od stycznia 2024 roku, kwota 800 plus wzrośnie do 400 zł na rodzica sprawującego opiekę naprzemienną nad dzieckiem. 

Jeżeli dziecko zostało umieszczone w domu pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze przysługuje dyrektorowi domu pomocy społecznej, chyba że inne osoby uprawnione do 800 plus uczestniczą w opiece nad dzieckiem i spełniają warunki uprawniające do otrzymania tego świadczenia.

Na dziecko umieszczone w pieczy zastępczej 800 plus przysługuje wyłącznie odpowiednio rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

Postępowanie w przypadku marnotrawienia 800 plus

Jeżeli osoba uprawniona do 800 plus marnotrawi wypłacane jej świadczenie wychowawcze lub wydatkuje je niezgodnie z celem, należne świadczenie wychowawcze w całości lub w części jest przekazywane jej odpowiednio przez kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej lub w formie opłacania usług.

Od 2025 roku, aby otrzymać świadczenia 800 plus oraz "Dobry start", dziecko będzie musiało uczęszczać do polskiej placówki edukacyjnej. Nowelizacja ustawy wprowadza ten warunek zarówno dla polskich obywateli, jak i cudzoziemców.

Informacja dotycząca składania wniosków o 800 plus od 1 stycznia 2024 roku

Zmiana wysokości świadczenia wychowawczego 800 plus jest istotną modyfikacją w zakresie wypłaty świadczeń. Zatem czy wprowadzono korekty w systemie składania wniosków?

W tej materii najlepiej zapoznać się z informacjami, które zostały przedstawione przez organ właściwy na mocy przepisów prawa do wypłat świadczenia wychowawczego, czyli przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Zgodnie ze stanowiskiem ZUS-u nie ma potrzeby składania dodatkowego wniosku dotyczącego 800 plus, ponieważ kwotę świadczenia zmieni automatycznie Zakład.

Powyższa zmiana nastąpi z urzędu i obejmie wszystkich, którzy według stanu na 1 stycznia 2024 roku mają prawo do 800 plus w okresie świadczeniowym, który trwa od 1 czerwca 2023 roku do 31 maja 2024 roku.

Po 1 stycznia 2024 roku wskazane osoby otrzymają wypłaty w nowej wysokości, o czym zostaną powiadomione na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Informację w tym zakresie ZUS przekaże ponadto na wskazany przez osobę uprawnioną we wniosku o 800 plus adres poczty elektronicznej lub numer telefonu, przy czym nieodebranie informacji nie będzie wstrzymywało wypłaty świadczenia wychowawczego.

Z kolei nabór wniosków o 800 plus na kolejny okres świadczeniowy (od 1 czerwca 2024 roku do 31 maja 2025 roku) zostanie otwarty 1 lutego 2024 roku.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że wnioski w sprawie przyznania 800 plus można składać tylko elektronicznie, przez:

  • aplikację mobilną mZUS,
  • PUE ZUS,
  • portal Emp@tia,
  • bankowość elektroniczną banków lub SKOK, które współpracują z ZUS-em.

Podwyższenie wysokości świadczenia wychowawczego nie będzie wymagało wydania decyzji przez ZUS.

800 plus od 2024 roku — podsumowanie

Dla wszystkich uprawnionych do świadczenia wychowawczego 2024 rok będzie przełomowy, ponieważ wspomniane świadczenie zostanie podwyższone o 300 zł. W świetle wzrostu cen oraz rosnącej inflacji było to działanie niezbędne, aby zachować realny pomocowy cel tego świadczenia. Tak więc osławione 500 plus stanie się – 1 stycznia 2024 roku – 800 plus. Oprócz zmiany wysokości świadczenia podstawowe zasady ubiegania się i korzystania z 800 plus nie ulegają istotnym zmianom. Jeżeli chodzi o składanie wniosku w sprawie świadczenia w nowej wysokości, nie ma potrzeby składania dodatkowego wniosku. Zmiana w tym zakresie nastąpi z urzędu i obejmie wszystkich, którzy według stanu na 1 stycznia 2024 roku mają prawo do 800 plus.