Poradnik Pracownika

Jak Polski Ład wpłynie na wynagrodzenia zleceniobiorców?

Z początkiem 2022 roku zaczął obowiązywać tzw. Polski Ład. Przepisy wdrożyły zmiany w wyliczeniach wynagrodzenia nie tylko z tytułu umowy o pracę, ale także na wyliczanie wynagrodzeń zleceniobiorców. Co się zmieni i jak będzie się wyliczać wynagrodzenia na umowach cywilnoprawnych?

Nie będzie likwidacji umów cywilnoprawnych

W 2021 roku pojawiały się w mediach informacje, że rząd pracuje nad przepisami, które sprawiłyby, że umowy cywilnoprawne zostaną w całości zlikwidowane lub możliwość korzystania z nich byłaby ograniczona. Polski Ład nie wprowadza jednak modyfikacji w tym zakresie. Nie zmieniły się także zasady pobierania składek z pensji zleceniobiorców.

W dalszym ciągu można zawierać umowy zlecenia i umowy o dzieło!

Polski Ład wpłynie na wynagrodzenia zleceniobiorców

Polski Ład wprowadził dwie pozytywne zmiany w rozliczaniu umów zleceń od 2022 roku:

  • drugi próg podatkowy wynosi 120 000 zł;
  • kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł i możliwe będzie korzystanie z niej już w trakcie roku.

Omawiane modyfikacje mają na celu zrekompensowanie negatywnej zmiany, czyli braku możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku.

Podczas prac nad ustawą pojawiła się propozycja, aby zleceniobiorcy mogli korzystać z tzw. ulgi dla klasy średniej. Jednak w ostatecznych przepisach dotyczy ona wyłącznie umów o pracę i nie obejmuje pozostałych umów z pracownikiem, osobą niepracującą, studentem itp. Polski Ład tego nie zmieni.

Co oznacza podniesienie drugiego progu podatkowego?

Podniesienie drugiego progu podatkowego z 85 528 zł do 120 000 zł jest jedną z pozytywnych zmian, która też nie sprawia problemów podczas wyliczania wynagrodzeń. Zleceniodawca oblicza zaliczki na podatek dochodowy według stawki 17%. Natomiast pobieranie zaliczek na podatek z zastosowaniem 32% stawki jest możliwe, gdy zleceniobiorca złoży wniosek o jej zastosowanie. Wynika to z art. 41a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że zleceniobiorca decyduje, czy podczas wyliczania wypłaty ciągle będzie pobierana zaliczka według niższej stawki, czy złoży odpowiednie oświadczenie, przez co zleceniodawca rozpoczyna pobieranie zaliczek naliczonych od tej wyższej. Jeżeli nie zawnioskuje o zmianę lub dokona tego w złym momencie, wówczas przekroczenie drugiego progu zostanie rozliczone w zeznaniu rocznym, co będzie skutkowało nadpłatą podatku.

W przepisach brak jest wzoru takiego oświadczenia, ale może ono brzmieć następująco:

„Niniejszym proszę płatnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .(nazwa zakładu pracy)

o obliczanie i pobieranie od . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (miesiąc, rok podatkowy) zaliczki na podatek dochodowy od dochodów z tytułu umowy zlecenie według 32% stawki podatku”.

Przekroczenia progu powinien zatem pilnować sam zleceniobiorca, by w odpowiednim momencie złożyć oświadczenie lub być świadomym, że będzie musiał dopłacić podatek przy zeznaniu rocznym. Jednak w związku z podniesieniem progu podatkowego konieczność opłacania stawki 32% będzie odnosić się jedynie do osób, które osiągają duże dochody z tytułu umowy zlecenia.

Drugi próg podatkowy od 2022 roku będzie wynosił 120 000 zł.

Nowa kwota wolna

Polski Ład wprowadził wyższą kwotę wolną oraz możliwość jej zastosowania w trakcie obliczania miesięcznych wynagrodzeń dla zleceniobiorców. Aby kwota wolna była stosowana w tracie roku, konieczne jest złożenie zleceniodawcy pisemnego wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek. Na chwilę obecną nie został przedstawiony wzór takiego dokumentu.

Jednak aby taki wniosek złożyć, zgodnie z art. 41 ust. 1c ustawy PIT dokument musi spełnić dwa warunki:

  • roczne dochody nie mogą przekroczyć kwoty 30 000 zł;
  • w tym samym roku nie można osiągać dochodów z innych źródeł, od których pobierane są zaliczki na podatek z uwzględnieniem kwoty wolnej (np. z umowy o pracę lub z działalności gospodarczej).

Czyli osoba, która chce, aby kwota wolna była stosowana przy umowie zleceniu, musi przewidzieć:

  • jakie dochody będzie otrzymywała w ciągu roku;
  • czy będzie osiągać w tym roku inne dochody, np. pracować na podstawie umowy o pracę.

Dopiero po takiej analizie można wnioskować o niepobieranie zaliczek. Całe to przewidywanie może być trudne, a czasami praktycznie niemożliwe. Dlatego przyjmuje się, że prawo do złożenia wspomnianego dokumentu przy standardowej umowie zleceniu (koszty 20%) mieliby więc tylko ci zleceniobiorcy, którzy nie osiągają innych dochodów, a:

  • z umowy zlecenia zarabiają mniej niż 3 tys. zł miesięcznie
  • lub osiągają sporadyczne dochody z umowy zlecenia.

Nawet przy osiąganiu wyższych dochodów można skorzystać z kwoty wolnej w trakcie roku. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, jeżeli podatnik uzna, że powstanie duża nadpłata w rozliczeniu rocznym, wówczas może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o wydanie decyzji zwalniającej jego płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek (art. 22 § 2 Ordynacji podatkowej).

Przyjmuje się, że kwotę wolną bezpieczniej będzie uwzględnić dopiero podczas sporządzania rozliczenia rocznego.

Negatywna zmiana – brak odliczenia składki zdrowotnej

Dotychczas odliczenie od podatku składki zdrowotnej było możliwe. Podczas ustalania zaliczki można było ją zmniejszyć o 7,75% podstawy składki zdrowotnej. Od początku 2022 roku podczas wyliczania wynagrodzenia nie będzie już można tego zrobić – przez co wielu zleceniobiorców otrzyma niższe wynagrodzenia.

Od 2022 roku nie będzie możliwości odliczenia składki zdrowotnej (7,75%) od podatku.

Wyliczenia wynagrodzenia zleceniobiorców

Omówione zmiany wpłyną na wyliczenia wynagrodzenia zleceniobiorców. Najlepiej prześledzić to na przykładach.

Przykład 1.

Pan Karol z tytułu umowy zlecenia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3000 zł. Jest to jego jedyny tytuł ubezpieczenia i nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i PPK. Złożył wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej). Obliczenie składek od wynagrodzenia wygląda następująco:

  1. Suma składek na ubezpieczenia społeczne 337,80 zł, w tym:

    • emerytalna: 3000 zł × 9,76% = 292,80 zł

    • rentowa: 3000 zł × 1,5% = 45,00 zł

  2. Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne: 3000 zł – 337,80 zł = 2662,20 zł

    • składka na ubezpieczenie zdrowotne: 2662,20 zł × 9% = 239,60 zł

 

Przed zmianami 2021

Po zmianach 2022

Po zmianach 2022

Wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej)

NIE DOTYCZY

złożono

nie złożono

Składka zdrowotna do odliczenia

2662,20 zł × 7,75% = 206,32 zł 

NIE DOTYCZY

NIE DOTYCZY

Koszty uzyskania przychodu 20%

(3000 zł – 337,80 zł) x 20% = 532,44 zł

(3000 zł – 337,80 zł) x 20% = 532,44 zł

(3000 zł – 337,80 zł) x 20% = 532,44 zł

Podstawa opodatkowania

3000 zł – 337,80 zł – 532,44 zł = 2129,76 → 2130 zł

3000 zł – 337,80 zł – 532,44 zł = 2129,76 → 2130 zł

3000 zł – 337,80 zł – 532,44 zł = 2129,76 → 2130 zł

Kwota wolna

nie uwzględnia się

złożono wniosek o nienaliczanie podatki

nie uwzględnia się

Zaliczka na podatek dochodowy

2130 zł × 17% = 362,10 zł

0zł

2130 zł × 17% = 362,10 zł

Podatek dochodowy

362,10 zł – 206,32 zł = 155,78 zł → 156 zł

0 zł

362,10 zł → 362 zł

Do wypłaty

3000 zł – 337,80 zł – 239,60 zł – 156 zł = 2266,60 zł

3000 zł – 337,80 zł – 239,60 zł – 0 zł = 2422,60 zł

3000 zł – 337,80 zł – 239,60 zł – 362 zł = 2060,60 zł

Przykład 2.

Pani Anna z tytułu umowy zlecenia otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie w wysokości 4500 zł. Nie jest to jej jedyny tytuł ubezpieczenia, dlatego z tytułu umowy zlecenia opłaca jedynie składkę zdrowotną i nie złożyła wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej).

 

Przed zmianami 2021

Po zmianach 2022

Składka zdrowotna 9%

4500 zł x 9% = 405 zł

4500 zł x 9% = 405 zł

Składka zdrowotna do odliczenia 7,75%

4500 zł x 7,75%% = 348,75 zł

nie uwzględnia się

Koszty uzyskania przychodu 20%

4500 zł x 20% = 900 zł

4500 zł x 20% = 900 zł

Podstawa opodatkowania

4500 zł – 900 zł = 3600 zł → 3600 zł

4500 zł – 900 zł = 3600 zł → 3600 zł

Kwota wolna

nie uwzględnia się

nie uwzględnia się

Zaliczka na podatek dochodowy

3600 zł × 17% = 612 zł

3600 zł × 17% = 612 zł

Podatek dochodowy

612 – 348,75 zł = 263,25 zł → 263 zł

612 zł → 612 zł

Do wypłaty

4500 zł – 405 zł – 263 zł = 3832 zł

4500 zł – 405 zł – 612 zł = 3483 zł

Jak wynika z wyliczeń, jeżeli zleceniobiorca nie złoży wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej), wówczas kwota jego wypłaty w 2022 roku będzie niższa niż w 2021. Jednak podczas składania deklaracji rocznej kwota wolna zostanie uwzględniona, dzięki czemu w niektórych przypadkach otrzymuje się zwrot podatku.

Polski Ład a wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło

Z założeń nowych przepisów wynika, że Polski Ład przyniesie najwięcej korzyści osobom, które rozliczają się na podstawie umowy o dzieło. Umowa o dzieło inna niż zawarta z własnym pracodawcą nie rodzi obowiązku opłacania składki zdrowotnej. Brak odliczenia składki zdrowotnej nie wpłynie więc negatywnie na wynagrodzenie. Wykonujący dzieła będą korzystać z:

  • wyższej kwoty wolnej – 30 000zł (z wnioskowania o stosowanie kwoty wolnej można skorzystać na takiej samej zasadzie, jak przy umowie zleceniu);
  • podwyższenia drugiego progu podatkowego – 120 000zł (o pobieranie 32% dziełobiorca powinien złożyć wniosek tak samo jak przy zleceniu).

Jeżeli nie złoży się pisemnego wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek, wówczas korzyści te będą uwzględnione w rozliczeniu PIT.

Przykład 3.

Pan Jan wykonuje umowę o dzieło z 20% kosztami, z której otrzyma 5000 zł.

 

Przed zmianami 2021

Po zmianach 2022

Po zmianach 2022

  

złożono wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej)

nie złożono wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej)

Koszty uzyskania przychodu 20%

5000 zł x 20% = 1000 zł

5000 zł x 20% = 1000 zł

5000 zł x 20% = 1000 zł

Podstawa opodatkowania

5000 zł – 1000 = 4000 zł → 4000 zł

5000 zł – 1000 = 4000 zł → 4000 zł

5000 zł – 1000 = 4000 zł → 4000 zł

Kwota wolna

nie uwzględnia się

złożono wniosek o nienaliczanie podatki

nie uwzględnia się

Zaliczka na podatek dochodowy

4000 zł × 17% = 680 zł

0zl

4000 zł × 17% = 680 zł

Podatek dochodowy

680 zł

0 zł

680 zł

Do wypłaty

5000 zł – 680 zł = 4318 zł

5000 zł

5000 zł – 680 zł = 4318 zł

Kwota wypłaty u osób z umową o dzieło w 2022 roku pozostanie na tym samym poziomie, jeśli nie złożą one wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej) – w takim przypadku przy rozliczeniu rocznym w niektórych przypadkach otrzymają zwrot podatku. Natomiast jeżeli z tytułu umowy o dzieło złoży się wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej), wówczas miesięczna wypłata będzie niższa, jednak przy rozliczeniu rocznym może okazać się, że będzie trzeba zwrócić podatek do urzędu. Dlatego bezpieczniejszą opcją jest rozliczenie kwoty wolnej dopiero w zeznaniu rocznym.

Co w przypadku umowy cywilnoprawnej z własnym pracodawcą?

Warto także wspomnieć o przypadku osób zatrudnionych, które zawarły dodatkową umowę zlecenia lub o dzieło z własnym pracodawcą. Od takiej umowy:

  • obowiązkowo odprowadza się składki ZUS, w tym składkę zdrowotną, której po zmianach nie będzie można odliczyć od podatku;
  • wyższa kwota wolna od podatku zostanie zwykle w całości rozliczona z wynagrodzeniem za pracę i nie będzie przysługiwała po raz drugi.

Podjęcie dodatkowej pracy na tych zasadach nie będzie zatem opłacalne.

Zmiany od 1 lipca 2022

W ostatnich dniach pojawił się projekt zmian, które miałyby obowiązywać od 1 lipca 2022. Zgodnie z nimi osoby na umowach cywilnoprawnych, będą mogły złożyć PIT-2.  Czyli przy wyliczeniu wynagrodzenia będzie się stosować kwotę zmniejszającą. Co ważne będzie można ją podzielić między 2 lub 3 płatników, składając im stosowne oświadczenia i tak w przypadku:

  • jednej umowy kwota zmniejszająca podatek wyniesie 300 zł,
  • dwóch umów – po 150 zł,
  • trzech umów – po 100 zł.

Od 2022 roku zmienił się sposób wyliczania wynagrodzeń także w umowach cywilnoprawnych. Warto więc, by osoby tak zatrudnione wiedziały, jakie mają prawa i dlaczego ich wypłacone wynagrodzenie będzie różniło się od tego z 2021 roku.