Poradnik Pracownika

Czy posiadając status osoby bezrobotnej można dorabiać na podstawie umowy o dzieło?

Jestem zarejestrowana jako osoba bezrobotna, znalazłam możliwość dorobienia na podstawie umowy o dzieło. Czy w przypadku podjęcia pracy na umowie o dzieło trzeba wyrejestrować się z urzędu pracy? Czy stracę status osoby bezrobotnej? 

Leokadia, Malbork

 

Status osoby bezrobotnej

Przepisy, na podstawie których można sformułować definicję osoby bezrobotnej, regulowane są w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy.

Aby zostać uznanym za osobę bezrobotną, należy spełnić kilka warunków. Osoba bezrobotna między innymi:

  • nie może wykonywać pracy na podstawie umowy o pracę oraz umów cywilnoprawnych;
  • powinna być zdolna i gotowa do podjęcia pracy w wymiarze godzin, jaki obowiązuje w określonym zawodzie;
  • musi posiadać stan zdrowia, który pozwala na podjęcie zatrudnienia na co najmniej pół etatu;
  • powinna mieć ukończone 18 lat;
  • nie może uczyć się w systemie dziennym;
  • nie może posiadać prawa do emerytury lub renty;
  • nie może posiadać nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha lub nie być współmałżonkiem albo domownikem właściciela nieruchomości rolnej;
  • nie może odbywać kary tymczasowego aresztowania lub pozbawienia wolności;
  • nie powinna uzyskiwać miesięcznego przychodu w wymiarze wyższym niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek;

nie może pobierać:

  • zasiłku dla opiekunów;
  • zasiłku stałego z pomocy społecznej;
  • świadczenia pielęgnacyjnego;
  • specjalnego zasiłku opiekuńczego;
  • dodatku do zasiłku rodzinnego dla rodzica samotnie wychowującego dziecko;
  • świadczenia szkoleniowego po ustaniu zatrudnienia;
  • zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
  • nie powinna podlegać ubezpieczeniu społecznemu na podstawie odrębnych przepisów (z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego dla rolników);

  • powinna zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca zamieszkania (stałego lub czasowego).

Posiadanie statusu osoby bezrobotnej pozwala na korzystanie nie tylko z zasiłków, ale również ze świadczeń zdrowotnych refundowanych ze środków NFZ. Co ważne, ubezpieczeniem zdrowotnym mogą zostać objęci także członkowie rodziny, jeśli nie posiadają innych tytułów do ubezpieczeń. Osoby bezrobotne mogą korzystać np. z kursów umożliwiających uzyskanie nowych kwalifikacji czy z doradztwa zawodowego.

Status osoby bezrobotnej pozwala na korzystanie ze świadczeń zdrowotnych refundowanych ze środków NFZ.

Utrata statusu osoby bezrobotnej a umowa o dzieło

Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba zarejestrowana jako bezrobotna jest zobligowana do zawiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia). Natomiast zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2008 roku, I OSK 572/2007, „z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy definiującego bezrobotnego wynika, iż nieuzyskiwanie miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę wynagrodzenia za pracę nie odnosi się do przychodów z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zarówno bowiem zatrudnienie, jak i wykonywanie innej pracy zarobkowej (świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia) wyklucza posiadanie statusu osoby bezrobotnej”. Wobec tego umowę o dzieło należy traktować jako wykonywanie „innej pracy zarobkowej”, co uniemożliwia uzyskanie statusu bezrobotnego. Należy więc przyjąć, że do utraty statusu bezrobotnego wystarczy samo nawiązanie umowy. Nie ma przy tym znaczenia kwota na umowie czy też miesiąc, w którym taka osoba uzyska przychody z tytułu zawartej umowy.

Podpisanie umowy jest podstawą do utraty statusu bezrobotnego.

Po podpisaniu umowy o dzieło należy zgłosić ten fakt do urzędu pracy w ciągu 7 dni. Za niewykonanie tego obowiązku bezrobotny podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł. Nie podlega się jednak odpowiedzialności, jeżeli przed dniem przeprowadzenia kontroli obowiązek ten został spełniony.

Po podjęciu zatrudnienia osoba bezrobotna zobowiązana jest do zawiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni.

Na czas wykonywania pracy w ramach umowy o dzieło bezrobotny zostaje wyrejestrowany z urzędu. Dopiero po zakończeniu umowy może się ponownie zarejestrować, jeśli nie znajdzie innego zatrudnienia.

Co istotne, mimo że umowa o dzieło nie jest tytułem do ubezpieczeń, w tym zdrowotnego, utrata statusu bezrobotnego pozbawia również prawa do ubezpieczenia zdrowotnego. Oznacza to, że nie można wtedy korzystać ze świadczeń zdrowotnych refundowanych ze środków NFZ. W takiej sytuacji wykonawca powinien zostać objęty ubezpieczeniem małżonka lub przystąpić do ubezpieczenia zdrowotnego dobrowolnie.

Podsumowując, aby nie stracić status bezrobotnego, nie można podejmować jakiegokolwiek zatrudnienia, ponieważ jako „inna praca zarobkowa” uznawane jest także wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, w tym umowy o dzieło. Po podpisaniu umowy o dzieło konieczne jest zgłoszenie tego faktu do urzędu pracy.