Poradnik Pracownika

Kontrola pracy zdalnej nawet bez zgody pracownika

Praca stacjonarna pozwala na bezpośrednią kontrolę przez pracodawcę. Kontrola pracy zdalnej nie jest już tak łatwa. Czy istnieją już przepisy upoważniające pracodawców do sprawdzania pracowników w domu? Czy kontrola może odbyć się bez zgody pracownika? Wyjaśniamy w artykule!

Praca zdalna a Kodeks pracy 

Na wstępie warto zaznaczyć, że praca zdalna w dalszym ciągu nie doczekała się swoich unormowań w Kodeksie pracy. Dopiero epidemia koronawirusa stała się niejako pretekstem do stworzenia pewnych zasad w tym zakresie i wszystkie regulacje zostały opisane w ustawach specjalnych, tzw. tarczach antykryzysowych. Nowe przepisy dotyczące pracy zdalnej nie poruszyły jednak kwestii kontrolowania pracowników. Unormowania tarczy antykryzysowej wprowadziły następujące zapisy odnoszące się do pracy zdalnej:

  • wykonywanie pracy zdalnej może zostać polecone, jeżeli pracownik ma umiejętności i możliwości techniczne oraz lokalowe do wykonywania takiej pracy i pozwala na to rodzaj pracy. W szczególności praca zdalna może być wykonywana przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość lub dotyczyć wykonywania części wytwórczych lub usług materialnych;
  • narzędzia i materiały potrzebne do wykonywania pracy zdalnej oraz obsługę logistyczną pracy zdalnej zapewnia pracodawca;
  • przy wykonywaniu pracy zdalnej pracownik może używać narzędzi lub materiałów niezapewnionych przez pracodawcę pod warunkiem, że umożliwia to poszanowanie i ochronę informacji poufnych i innych tajemnic prawnie chronionych, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa lub danych osobowych, a także informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
  • na polecenie pracodawcy pracownik wykonujący pracę zdalną ma obowiązek prowadzić ewidencję wykonanych czynności, uwzględniającą w szczególności opis tych czynności, a także datę oraz czas ich wykonania;
  • pracownik sporządza ewidencję wykonywanych czynności w formie i z częstotliwością określoną w poleceniu, o którym mowa wyżej;
  • pracodawca może w każdym czasie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej.

Jak można zauważyć, w przepisach tych nie znalazły się informacje na temat ewentualnych kontroli. Jedyną wzmianką jest konieczność prowadzenia – na polecenie pracodawcy – ewidencji czynności, co można już zakwalifikować jako swego rodzaju potwierdzenie pracy.

Jak obecnie kontroluje się pracę zdalną?

W obecnym stanie prawnym kontrola pracy zdalnej może się odbywać pośrednio. Pracodawcy wyszli z założenia, że praca zdalna to nowy model pracy i nie jest to tylko tymczasowa i jednorazowa sytuacja. Praca hybrydowa, czyli pojęcie funkcjonujące od pewnego czasu w przestrzeni społecznej czy medialnej, jasno wskazuje, że to nowy trend w zatrudnianiu pracowników. Dlatego też pracodawcy mają świadomość olbrzymiej zmiany i stoją również przed wyzwaniem okiełznania pracowników zatrudnionych zdalnie. Na ten moment kontrola pracownika nie może odbywać się bezpośrednio w jego domu, ale zatrudniający mają liczne narzędzia, które ułatwiają zarządzanie personelem na odległość oraz – co najważniejsze – pomagają kontrolować efekty pracy. Wielu pracodawców korzysta z:

  • programów mierzenia czasu;
  • programów raportujących efekty codziennej pracy;
  • kontaktu telefonicznego;
  • kontaktu e-mail.

Narzędzia online służące do weryfikacji czasu pracy oraz kontroli wydajności, choć coraz bardziej zaawansowane, nie pozostają bez wad. Do głównych minusów takich rozwiązań należą np. dodatkowe koszty instalacji i utrzymania, a także bardzo łatwa do przekroczenia granica związana z danymi osobowymi pracownika. Warto, aby pracownik został zapoznany z regulaminem pracy zdalnej przed tym, jak uda się do pracy w domu. W regulaminie takim powinny się znajdować zapisy i informacje dotyczące ewentualnej kontroli i weryfikacji oraz jej zakresu.

W przyszłości kontrola pracy zdalnej bez zgody!

Tak jak wcześniej wspomniano, na ten moment brak jest zapisów dotyczących możliwości bezpośredniej kontroli pracy zdalnej przez pracodawcę. Pojawił się jednak projekt Kodeksu pracy, który zawiera bardzo wiele nowych zapisów odnoszących się do pracy zdalnej. Jednym z nich jest ten dotyczący możliwości kontrolowania pracy zdalnej nawet bez zgody pracownika. Zgodnie z nim pracodawca będzie miał prawo przeprowadzać kontrolę wykonywania pracy zdalnej – w miejscu jej wykonywania i w godzinach pracy pracownika – na zasadach określonych w porozumieniu. Porozumienie, o którym mowa, ma być dokumentem zawartym pomiędzy pracodawcą i zakładową organizacją związkową, a w przypadku gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu między pracodawcą a tymi organizacjami.

Projektowane zmiany zakładają, że jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, zasady wykonywania pracy zdalnej określa pracodawca w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Nowy kodeks pracy przewiduje możliwość wykonywania pracy zdalnej bez zawarcia porozumienia oraz bez zapisów w regulaminie. Wówczas jednak konieczne będzie zawarcie porozumienia bezpośrednio z pracownikiem. 

Porozumienie z pracownikiem

Jeśli projektowane zmiany wejdą w życie w obecnym kształcie, to praca zdalna nie będzie już oderwana od zapisów w kp. Wyprze ona całkowicie telepracę z kodeksu i będzie mogła być stosowana już na stałe. Co więcej, praca zdalna będzie mogła być realizowana całkowicie lub też możliwe będzie stosowanie tzw. hybrydowej pracy zdalnej.

Zgodnie z projektem Kodeksu pracy praca zdalna ma całkowicie zastąpić telepracę!

Kontrola pracy zdalnej nie będzie mogła być wykonywana bez poszanowania prywatności pracownika. Pracodawca zobowiązany będzie dostosować sposób przeprowadzania kontroli do miejsca wykonywania i charakteru pracy zdalnej. Realizowanie czynności kontrolnych nie będzie mogło naruszać prywatności pracownika wykonującego pracę zdalną i innych osób oraz utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem.

Kontrola pracy zdalnej – podsumowanie

Na ten moment nie ma regulacji uprawniających pracodawcę do bezpośredniej kontroli pracy zdalnej. Zatrudniający może jednak pośrednio weryfikować efektywność swoich pracowników poprzez narzędzia online czy telefon. Nowy projekt Kodeksu pracy może zmienić tę sytuację i dać pracodawcy nowe narzędzie kontroli bezpośredniej. To, czy kontrola pracy zdalnej bez zgody pracownika będzie możliwa, okaże się dopiero za jakiś czas. Obecnie wielu ekspertów podkreśla, że projektowane zmiany w tym zakresie są niejasne i zawierają sporo niespójności.