Poradnik Pracownika

Dożywotnia renta czy odwrócony kredyt?

Emeryt, posiadający własne mieszkanie bądź dom może zdecydować się na zwiększenie swoich przychodów. Dotychczas rozwiązaniem dedykowanym dla seniorów była renta dożywotnia, obecnie rząd ma w planach także alternatywę w postaci odwróconego kredytu hipotecznego.

Renta dożywotnia - bezpieczniejsza po zmianach

Mechanizm renty dożywotniej opiera się na umowie, zawieranej przez właściciela nieruchomości z wyspecjalizowaną spółką, świadczącą tego typu usługi. W momencie podpisania takiego kontraktu prawo własności do lokalu przechodzi na spółkę, natomiast seniorowi wypłacane jest dożywotnie świadczenie, w wysokości ustalanej na podstawie wartości nieruchomości, wieku oraz - co ciekawe - płci. Zgodnie ze statystyką, kobiety żyją dłużej niż mężczyźni, zatem ich przychód z tytułu renty jest zazwyczaj wypłacany w niższej kwocie.

Obecnie przepisy nie regulują zbyt ściśle, jakie podmioty mogą zajmować się dożywotnimi rentami, co skutkuje mnożeniem się oszustów. Plany rządu zakładają więc wprowadzenie nowelizacji, zgodnie z którą tego typu działalnością będą mogły zajmować się wyłącznie zakłady ubezpieczeń oraz spółki akcyjne, które spełnią dodatkowe wymogi. Będą one musiały zatem m.in. dysponować zabezpieczeniem kapitałowym w wysokości min. 2 mln euro oraz posiadać w zarządzie wyłącznie osoby niekarane, o określonym wykształceniu i stażu pracy. Dodatkowo spółki takie będą musiały mieć zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego. Bez niego za  świadczenie usług dotyczących renty dożywotniej grozi kara do pięciu lat pozbawienia wolności oraz grzywna do 10 mln zł.

Co więcej, ustawa przewiduje także inne obostrzenia, dzięki którym seniorzy będą mogli bezpieczniej i bardziej świadomie podjąć decyzję o wyborze renty dożywotniej. Przede wszystkim - nie będzie konieczności natychmiastowego zawierania umowy. Emeryt może zdecydować się na zgłoszenie zainteresowania ofertą - nie będzie ono w żadnym przypadku zobowiązujące. Decyzję będzie można podjąć w ciągu od 3 do 6 tygodni - brak reakcji ze strony seniora będzie uznany za rezygnację z oferty spółki. Jeśli natomiast podatnik zdecyduje się zawrzeć ze spółką umowę, powinien otrzymać od niej wszystkie informacje na temat takiego porozumienia - wysokość i rodzaj świadczenia, wypłaty itp.

Dożywotnia renta to rozwiązanie przeznaczone raczej dla tych seniorów, którzy nie mają komu przekazać majątku. Warto bowiem pamiętać, że po śmierci świadczeniobiorcy nieruchomość przechodzi w ręce spółki bądź też zakładu ubezpieczeń. Jeśli senior ma spadkobierców, pomocnym rozwiązaniem może być np. umożliwienie im prawa pierwokupu lokalu od świadczeniodawcy.

Odwrócony kredyt hipoteczny

Odwrócony kredyt hipoteczny ma być alternatywą dla dożywotniej renty. Jest to mechanizm nieco bardziej elastyczny, ponieważ uwzględnia także możliwość przejęcia nieruchomości przez spadkobierców po śmierci świadczeniobiorcy.

W przypadku zawarcia z bankiem umowy odwróconego kredytu, emeryt otrzyma od świadczeniodawcy określoną sumę pieniędzy - jako jednorazowy zastrzyk gotówki albo w postaci comiesięcznych świadczeń. Po śmierci seniora bank odzyskuje wypłacone środki, przejmując nieruchomość, której właścicielem był zmarły.

Ważne jednak, że banki nie zaoferują swoim klientom kwoty kredytu równej wartości nieruchomości - w praktyce przewiduje się, że przychody te wyniosą maksymalnie 50% rzeczywistej wartości mieszkania lub domu. Jednakże zaletą kredytu, której pozbawiona jest dożywotnia renta, jest możliwość przejęcia nieruchomości przez spadkobierców seniora.

Bank po śmierci emeryta, który był stroną umowy, nie przejmuje od razu prawa do nieruchomości. Rodzina zmarłego przez rok będzie miała pierwszeństwo do spłacenia lokalu - w wysokości wypłaconych wcześniej rat wraz z odsetkami. Dopiero jeśli po tym okresie krewni nie zdecydują się - bądź nie będą w stanie - spłacić zadłużenia, bank przejmie nieruchomość. Warto zwrócić uwagę, że kredyt odwrócony znacznie lepiej zabezpiecza spadkobierców - jeśli bowiem właściciel mieszkania umrze po krótkim czasie od zawarcia umowy, wysokość koniecznych do spłacenia transz nie będzie prawdopodobnie zbyt wysoka, dzięki czemu łatwo będzie odzyskać pełne prawo do nieruchomości.

Jak więc widać, renta dożywotnia oraz kredyt odwrócony, mimo iż nie nie należą do rozwiązań doskonałych, warte są uwagi. Obecnie dla emerytów dostępne jest wyłącznie pierwsze rozwiązanie. Kredyt jest bowiem dopiero w fazie projektu Ministerstwa Finansów, opłacalne zatem będzie wstrzymanie się z podejmowaniem decyzji do momentu wejścia nowych przepisów w życie. Nawet jeśli podatnik nie zdecyduje się na nowy odwrócony kredyt, to także w przypadku dożywotniej renty zawarcie umowy będzie dużo bezpieczniejsze.